Kıskançlık, Sahte İtibar ve Toplumsal Ahlakın Sessiz Çöküşü

İnsan ilişkilerinde en tehlikeli kırılmalardan biri, menfaatin sona erdiği yerde başlar. Çünkü bazı insanlar için dostluk, kardeşlik, vefa ve samimiyet ancak kendi çıkarları devam ettiği sürece anlam taşır. Menfaat ortadan kalktığında ise gerçek karakter kendisini göstermeye başlar. Kimi zaman kıskançlık, kimi zaman haset, kimi zaman da çekememezlik devreye girer.

Daha da tehlikelisi, bu duygularını açıkça ortaya koymak yerine sevgi maskesinin arkasına saklayan insanlardır. Seviyormuş gibi davranır, iyi niyet gösterisinde bulunur, fakat perde arkasında insanların arasını açmak, başkalarını etkilemek ve hedef aldığı kişiye karşı cephe oluşturmak için uğraşırlar.

Böyle insanlar yalnızca bir kişiye zarar vermez. İçinde yaşadıkları toplumun huzurunu, güvenini ve dayanışma kültürünü de zedeler.
Çünkü kıskançlık bir duygudur; fakat kıskançlığı başkalarını birbirine düşürmek için kullanmak, artık bir karakter ve ahlak sorunudur.

Övgüyle Şişirilen Egolar, İçinde Değer Taşımayan Balonlar

Toplumda gençliğinden itibaren sürekli övülen, her söylediği onaylanan, her davranışı alkışlanan bazı insanlar vardır. Zamanla bu övgüler, kişide gerçek bir değer duygusu yerine yapay bir üstünlük hissi oluşturur.

Kendi düşüncesini geliştirmeyen, insanlığını olgunlaştırmayan, hatalarıyla yüzleşmeyen bu kişiler, çevrelerinden aldıkları alkışlarla kendilerini önemli zannetmeye başlarlar.
Oysa insanın değeri, kaç kişinin kendisini övdüğüyle değil; kaç insanın hayatına dürüstlük, iyilik ve adalet kattığıyla ölçülür.

Dışarıdan bakıldığında büyük görünen bu balonların içi bazen düşünce, samimiyet ve insanlık bakımından oldukça boştur. Üstelik çevresindeki insanlar da yanlışlarını söylemek yerine onları sürekli destekledikçe bu yapay büyüklük daha da güçlenir.
Bir insanı sürekli övmek, her zaman ona iyilik yapmak değildir. Bazen en büyük kötülük, insanın yanlışlarını görmesine engel olmaktır.

Menfaat İçin Yapılan İyilik, İyilik Değildir
Bir başka önemli mesele de iyilik adı altında sergilenen davranışlardır.
Bazı insanlar herkese aynı samimiyetle yaklaşmaz. Kimin kendisine ne kazandıracağına, kimin gelecekte işine yarayacağına, kimin çevresinden itibar sağlayacağına bakar.
İyiliğini de ilgisini de buna göre dağıtır.

Bazen iyi görünmek, bazen toplumda saygınlık kazanmak, bazen de gelecekte bir karşılık elde etmek için yardım eder. Fakat bu davranışların arkasında samimi bir vicdan değil, hesaplanmış bir beklenti vardır.
Oysa gerçek iyilik, karşılığında alkış beklemeden yapılır. Gerçek dostluk, insanın makamına, parasına, çevresine ve sağlayacağı menfaate göre şekillenmez.

İnsan, kendisine hiçbir faydası dokunmayacak birine de merhamet gösterebiliyorsa işte o zaman iyiliğin gerçek anlamına yaklaşmış demektir.
Müslüman Kimliği Taşımak Yetmez, İslam Ahlakıyla Yaşamak Gerekir
Bu meselenin en hassas taraflarından biri de dinî kimlik ile günlük hayat arasındaki çelişkidir.

Diliyle sürekli İslam'ı, Müslümanlığı, kardeşliği ve güzel ahlakı anlatan; fakat davranışlarında kıskançlığı, kibri, çıkarcılığı, haksızlığı ve ikiyüzlülüğü barındıran insanların oluşturduğu çelişki, toplum açısından ciddi bir sorundur.
Helal ve haram ölçülerini kendi menfaatine göre değerlendiren, işine geldiğinde hakkı savunup çıkarı zarar gördüğünde sessiz kalan bir anlayış, İslam ahlakıyla bağdaşmaz.

Müslümanlık yalnızca bir kimlik taşımak, güzel sözler söylemek veya dinî kavramları kullanmak değildir. Müslümanlık aynı zamanda dürüst olmak, kul hakkından sakınmak, emanete sahip çıkmak, adaletli davranmak ve insanlara güven vermektir.

Unutulmamalıdır ki kötü davranışlar sergileyen insanların Müslüman kimliğini öne çıkarması, yalnızca kendilerine zarar vermez; toplumda İslam'ın temsil edilme biçimine de zarar verir.
İnsanların dine bakışını etkileyen en önemli unsurlardan biri, dini temsil ettiğini söyleyen kişilerin davranışlarıdır.

Yanlışa Sessiz Kalmak, Yanlışın Büyümesine Ortak Olmaktır

Toplumdaki yozlaşmanın en önemli sebeplerinden biri de yanlış karşısında gösterilen sessizliktir.
Bir insanın hatası bilindiği hâlde kimse kendisini uyarmıyorsa, herkes bulunduğu ortama göre tavır alıyorsa, menfaat ilişkileri doğruların önüne geçiyorsa orada ahlaki bir zafiyet başlamış demektir.
Daha da kötüsü, yanlışları dile getiren insanların dışlanmasıdır.
Bir kişi haksızlığı söylediğinde, eksikleri gösterdiğinde veya çözüm aradığında hemen ötekileştiriliyorsa; buna karşılık sürekli alkış tutanlar el üstünde tutuluyorsa o toplumda hakikatin değil, egonun hüküm sürdüğü bir düzen oluşur.

Böylece yanlış yapan kişi kendisini düzeltmek yerine daha da cesaretlenir. Çevresindeki alkışlar arttıkça hatalarını görmez hâle gelir. Kendisine itiraz edenleri düşman, kendisini destekleyenleri dost olarak kabul eder.
Oysa gerçek dostluk, her söyleneni onaylamak değildir. Gerçek dostluk, insanın yanlışını yüzüne söyleyebilmektir.
Hırsızlık yapan bir insanı hiç kimse sırf dostu, yakını veya çıkar ortağı olduğu için savunmamalıdır. Müslüman bir toplumda hırsızlığın karşısında durmak ne kadar önemliyse, hırsızı menfaat uğruna koruyan anlayışın karşısında durmak da o kadar önemlidir.

Çünkü suç işleyeni korumak, yanlışı normalleştirmek ve adaletin önüne kişisel çıkarları koymak, toplumsal vicdanı yaralar.

Makam, Para ve Güç Karakterin Gerçek Yüzünü Ortaya Çıkarır
Bu tür insanların etkisi, ellerinde makam, mal, mülk, para veya geniş bir çevre bulunduğunda daha da artabilir.
Çünkü bazı insanlar sahip oldukları imkânları toplum yararına kullanmak yerine çevrelerini kendi düşüncelerine göre şekillendirmek için kullanırlar.

İnsanları birbirine yaklaştırmak yerine birbirinden uzaklaştırırlar. Güven oluşturmak yerine şüphe üretirler. Konuşarak çözüm bulmak yerine eleştiriyi düşmanlık olarak görürler.
Üstelik bu ilişkiler çoğu zaman kalıcı dostluklara dayanmaz. Menfaatin bulunduğu yerde yakınlaşır, menfaatin bittiği yerde uzaklaşırlar.
Böyle insanlarla güvene dayalı bir ilişki kurmak zordur. Çünkü samimiyetin yerini hesap, vefanın yerini beklenti, dostluğun yerini çıkar almıştır.

Özellikle eğitimden, kendini geliştirmekten ve ahlaki olgunluktan uzak bir anlayışla birleştiğinde bu durum daha büyük bir tehlikeye dönüşür. İnsan kendi eksiklerini görmediği gibi çevresindeki insanları da birbirine düşürebilir.
Toplumu Devlet Değil, Önce İnsanların Ahlakı Ayakta Tutar
Elbette devletin denetim mekanizmaları, caydırıcı yasalar ve adalet sistemi son derece önemlidir. Ancak her ahlaki sorunu devletin denetlemesini beklemek doğru değildir.
Çünkü dürüstlük, vicdan, merhamet ve adalet duygusu öncelikle insanın kendi karakterinde yerleşmelidir.
Her yanlışın başında bir denetçi bulunamaz. Her haksızlığın karşısına bir görevli dikilemez. İnsan, kimsenin görmediği yerde de doğru davranabilmelidir.
Toplumun geleceğini yalnızca kanunlar değil, o kanunlara ihtiyaç duymadan doğruyu yapabilen insanların ahlakı da belirler.

Bu nedenle yanlış yapanı uyarmak, yanlışında ısrar ediyorsa mesafeyi korumak ve başkalarının da zarar görmesini engellemek bir toplumsal sorumluluktur.

Sonuç: Gelecek Nesillere Nasıl Bir Toplum Bırakacağız?
Bize düşen görev çok açıktır: Menfaat uğruna doğrulardan vazgeçmemek, kıskançlık uğruna insanları birbirine düşürmemek, makam ve para uğruna haksızlıkları örtbas etmemek.
Dürüst olmak, hakkı savunmak, doğruyu söylemek ve yanlış yapanı uyarmak zorundayız.
Herkesle dost olmak zorunda değiliz. Ancak kimseye haksızlık etmeden, kimsenin hakkını yemeden ve kimsenin onurunu çiğnemeden yaşamak zorundayız.

Bazen en doğru tavır, yanlışında ısrar eden insanlarla araya mesafe koymaktır. Bazen en büyük iyilik, sevdiklerimizi bu tür davranışlara karşı uyarmaktır. Bazen de susmamak, topluma karşı yerine getirilmesi gereken bir vicdan borcudur.

Çünkü toplumun huzuru, insanların birbirini alkışlamasıyla değil, birbirine karşı dürüst olmasıyla sağlanır.
Unutmayalım: Bir insanın gerçek değeri, arkasından kaç kişinin konuştuğuyla değil, karşısında kaç kişinin güvenle durabildiğiyle ölçülür.

Eğer gelecek nesillere daha dürüst, daha merhametli, daha adaletli ve daha güvenilir bir toplum bırakmak istiyorsak mücadeleye önce kendi çevremizden başlamalıyız.
Çıkarcılığı ödüllendirmemeli, ikiyüzlülüğü normalleştirmemeli, kıskançlığı dostluk gibi göstermemeliyiz.
Çünkü bir toplumun çöküşü her zaman büyük felaketlerle başlamaz. Bazen küçük menfaatlerin, sahte dostlukların, suskunlukların ve alkışlanan yanlışların içinde sessizce büyür.

DOĞRU HER YERDE DOĞRUDUR. GERÇEK, MENFAATE GÖRE DEĞİŞMEZ. AHLAK İSE İNSANIN KİMSE GÖRMEDİĞİNDE DE DOĞRU KALABİLMESİDİR.