Beytülmalden Saltanat Olmaz: Kamu Kaynakları, Siyasi Ahlak ve Milletin Hesap Sorma Hakkı

Bir ülkede vatandaş geçim derdiyle boğuşurken, kirasını, faturasını, mutfak masrafını nasıl karşılayacağını düşünürken kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığı elbette herkesin meselesidir. Çünkü devletin kasasındaki para, herhangi bir kişinin, ailenin ya da siyasi grubun özel mülkü değildir. O para, milletin alın terinden, vergisinden ve emeğinden oluşur. Dolayısıyla kamu görevi üstlenen herkes, bu emanete sahip çıkmakla yükümlüdür.
Son günlerde kamu kaynakları ve fonlarla ilgili gündeme gelen iddialar, toplumda ciddi soru işaretleri oluşturmuştur.

Fatma Betül Sayan Kaya'nın bu soruşturma kapsamında tutuklanması, kamuoyunun uzun süredir beklediği hesap verebilirlik tartışmasını yeniden gündeme taşımıştır. Ancak burada önemli bir noktayı özellikle vurgulamak gerekiyor: Tutuklama, tek başına suçun kesinleştiği anlamına gelmez. Hukuk, herkes için aynı şekilde işlemeli; gerçekler delillerle ortaya çıkarılmalı ve hiç kimse peşinen suçlu ilan edilmemelidir.

Öte yandan bu sürecin yalnızca bir kişinin üzerinden yürütülmesi de doğru değildir. Eğer kamu kaynaklarının kullanımında usulsüzlük veya hukuka aykırı işlemler söz konusuysa, bunun bütün bağlantıları araştırılmalı; karar verenler, uygulayanlar ve denetim görevini yerine getirmeyenler tek tek ortaya çıkarılmalıdır. Hiç kimse korunmamalı, hiç kimse de başkalarının sorumluluğunu üstlenerek günah keçisi hâline getirilmemelidir.
Kamuoyuna yansıyan ve kendisine atfedilen “Oğluma dokunacak adam anasından doğmadı” sözü de ayrıca değerlendirilmesi gereken bir iddiadır. Böyle bir ifade gerçekten kullanıldıysa, bunun hangi makamda, hangi güç duygusuyla ve hangi anlayışla söylendiği sorgulanmalıdır. Hiçbir makam, hiçbir soyadı ve hiçbir siyasi yakınlık, hukukun üzerinde değildir. Devlet makamları kişisel güç gösterisinin değil, millete hizmetin yeridir.
Yine yukarıdan istifa etmesi yönünde baskı yapıldığı, ancak istifa etmeyeceğinin de konuşulduğu söylentiler arasında. Bakalım bu iddiaların perde arkasında ne var?

Asıl mesele, adaletin yalnızca sıradan vatandaş için mi hızlı işleyeceği, yoksa siyasi makam sahibi olanlar için de aynı kararlılıkla uygulanıp uygulanmayacağıdır. Vatandaşın en küçük bir hatasında kapısına dayanan hukuk düzeni, konu güçlü isimlere geldiğinde yavaşlıyor veya sessizleşiyorsa burada ciddi bir güven sorunu doğar. Milletin sorduğu soru çok açık: Hukuk herkes için eşit mi, yoksa makamına göre değişen bir adalet anlayışı mı var?
Bu nedenle soruşturmanın kapsamı hiçbir siyasi ayrım gözetilmeden genişletilmelidir. Hangi partiye, hangi siyasi çevreye veya hangi makama yakın olursa olsun, kamu kaynaklarının kullanımında şüphe doğuran her işlem incelenmelidir.

Şişli'den Sarıgül çevresine kadar kamuoyunda adı geçen siyasi bağlantılar da dâhil olmak üzere, ortaya atılan iddialar varsa bunlar söylenti olarak bırakılmamalı; somut delillerle araştırılmalıdır. Burada amaç birilerini peşinen suçlamak değil, herkes için aynı ölçünün uygulanmasını sağlamaktır. Birine ince bağırsak, diğerine kalın bağırsak muamelesi yapılırsa adalete olan güven ayakta kalmaz.

Anadolu insanı bugün geçim mücadelesi veriyor. Kimi kirasını ödeyemiyor, kimi çocuğunun okul masrafını karşılamakta zorlanıyor, kimi hastasının tedavisi için çare arıyor. Buna rağmen insanlar helalinden kazanmanın, kul hakkına girmemenin ve haramdan uzak durmanın mücadelesini veriyor. Çünkü bu toplumun vicdanında alın teriyle kazanmak kadar, başkasının hakkını yememek de önemli bir ahlaki ölçüdür.
İnanç yalnızca sözle, ibadet görüntüsüyle veya siyasi söylemlerle ölçülmez. İnanç, insanın makam sahibi olduğunda nasıl davrandığında, eline imkân geçtiğinde hangi tercihi yaptığında ve başkasının hakkıyla karşılaştığında nasıl bir vicdan ortaya koyduğunda belli olur. İnsan önce küçük bir yanlışa göz yumar, sonra o yanlışı normalleştirir, ardından daha büyük bir yanlışın içine sürüklenir. Şeytanın insana kurduğu tuzak da çoğu zaman böyledir: Önce haramı küçük gösterir, sonra alışkanlığa dönüştürür, en sonunda insanı kendi yaptıklarıyla baş başa bırakır.

Beytülmal, yani kamu malı, milletin ortak emanetidir. Bu emanete sahip çıkmak yalnızca hukuki değil, aynı zamanda ahlaki ve vicdani bir sorumluluktur. Bir kuruşun bile hesabı sorulmalıdır. Kim karar verdi, kim uyguladı, kim denetlemedi? Denetim mekanizmaları görevini yaptı mı? Şüpheli işlemler yıllarca nasıl fark edilmedi? Bu soruların tamamı cevaplanmalıdır. Çünkü kamu kaynaklarını korumak, yalnızca soruşturma açıldığında hatırlanacak bir görev değildir.

Kamu kaynakları doğru kullanılsaydı kaç çocuğun eğitimine destek olunabilir, kaç hastanın tedavisine katkı sağlanabilir, kaç dar gelirli ailenin yükü hafifletilebilirdi? Milletin vergisiyle oluşan imkânlar, milletin ihtiyaçları için kullanılmalıdır. Elbette hiç kimsenin dürüst çalışarak, ticaret yaparak veya yatırım gerçekleştirerek servet sahibi olmasına itirazımız yoktur. İtirazımız, kamu imkânlarının kişisel çıkar için kullanılması ihtimalinedir. Böyle bir durum varsa, bunun üzeri örtülmemeli ve sorumlular hukuk önünde hesap vermelidir.
Unutulmamalıdır ki kamu görevi bir ayrıcalık değil, ağır bir emanettir. Milletin verdiği yetki, kişisel güç kazanmak veya hesap vermekten kaçmak için kullanılamaz. Siyasi makamlar gelip geçicidir; geriye insanın yaptığı işler, bıraktığı iz ve milletin hafızasındaki yeri kalır.
Beytülmalden saltanat olmaz! Olmayacak da! Milletin hakkıyla saray kurulmaz. Kamu görevi bir imtiyaz değil, ağır bir emanettir.

Bu konuda Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'a güveniyor, adaletin sağlanacağına ve milletin beklediği açıklığın ortaya konulacağına inanmak istiyoruz. Beklentimiz; soruşturmanın hiçbir siyasi ayrım gözetmeden sonuna kadar yürütülmesi, gerçeklerin bütün yönleriyle ortaya çıkarılması ve kamu vicdanını rahatlatacak bir sonuca ulaşılmasıdır.
Çünkü milletin hakkı, kimsenin şahsi malı değildir. Ve hiçbir makam, milletin hesap sorma hakkından daha büyük değildir.                       

ADEM GÜRSAL / FRANSA