50 yılı aşkın süredir Avrupa’dayız. Peki, nasıl bir örnek olduk?

Avrupa’da yarım asrı aşkın süredir yaşıyoruz. Camiler yaptık, dernekler kurduk, çocuklarımıza dinimizi öğretmeye çalıştık. Peki, İslam’ın ahlakını hayatımıza ne kadar yansıtabildik?

İslam yalnızca sözle anlatılan bir din değildir. Adaletle, dürüstlükle, merhametle, emanete sahip çıkmakla ve insanlara güven vermekle yaşanır. İnsanlar Müslümanları tanıdığında bu değerleri davranışlarımızda görebilmelidir.

Bugün en büyük sorunlarımızdan biri, iyi ve güvenilir insanların eksikliğinin giderek daha fazla hissedilmesidir. Yanlış yapanlar çoğalırken dürüst insanlar geri çekiliyor, haksızlıklara karşı çıkanlar yalnız bırakılıyorsa burada ciddi bir ahlak sorunu vardır.

Osmanlı’nın tarihinden ders alabiliyor muyuz?

Osmanlı tarihine baktığımızda, Anadolu’dan farklı bölgelere yerleştirilen ailelerin zamanla o bölgelerin sosyal ve kültürel hayatında da iz bıraktığını görürüz. Tarih bize şunu hatırlatır: İnsanlarla kalıcı bağ kurmak, yalnızca sözle değil, davranışlarla da mümkündür.

Bir toplumun inancı; adaletinde, dürüstlüğünde, komşusuna yaklaşımında ve verdiği sözü tutmasında kendini gösterir. İslam’ı temsil etmek, yalnızca inancımızı anlatmak değil, yaşantımızla örnek olabilmektir.

Peki, yarım asrı aşkın süredir Avrupa’da yaşayan bizler, çevremize nasıl bir örnek olduk? İnsanlar bizi güzel ahlakımızla mı hatırlıyor, yoksa sözlerimizle davranışlarımız arasındaki çelişkilerle mi?

Müslüman Müslümana güvenmiyorsa nerede yanlış yapıyoruz?

Avrupa’da zaman zaman karşılaştığımız acı bir gerçeği görmezden gelemeyiz. Bazı insanlar ticaret yaparken bir Fransız’a veya Alman’a, kendi dininden olan bir insandan daha fazla güvendiğini söylüyor. Elbette dürüstlük veya dürüst olmamak bir millete ya da dine göre genellenemez. Ancak Müslümanların birbirlerine güvenmekte zorlanması, hepimizin üzerinde düşünmesi gereken bir meseledir.

Müslüman; sözüne güvenilen, emanete sahip çıkan, alışverişte hile yapmayan ve başkasının hakkını koruyan insan olmalıdır. Kendi çıkarı için kardeşini mağdur eden, verdiği sözü tutmayan ve insanların güvenini kötüye kullanan bir anlayış, İslam ahlakıyla bağdaşmaz.

Asıl tehlike, yanlış yapan insanların çoğalması kadar, onları uyaran ve durduran insanların azalmasıdır. Eskiden aile büyükleri, evlatlarının veya yakınlarının yanlışlarını gördüğünde onları uyarır, gerektiğinde karşılarına geçip doğruyu gösterirdi. Bugün ise bazı ailelerde yanlış yapanı düzeltmek yerine onu savunmak, kendi yakını haksız olsa bile haklı çıkarmaya çalışmak öne çıkıyor.

Yanlışı korumak sevgi değildir; o yanlışın büyümesine ortak olmaktır. Bir insanın yakını olmak, onun her yaptığını doğru kabul etmeyi gerektirmez. Gerçek sevgi, gerektiğinde uyarmayı ve insanı hatasıyla yüzleştirmeyi gerektirir. Aksi hâlde yanlışlar normalleşir, dürüst insanlar susar ve toplumda ahlaki yozlaşma derinleşir.

Hz. Ömer’in halifeliği dönemine atfedilen bir kıssa, güven ve sadakat konusunda hepimize önemli bir ders verir. İdam cezasına çarptırılan bir genç, ailesine bırakacağı emanetler için süre ister. Ebû Zerr el-Gıfârî (r.a.), genci tanımadığı hâlde ona güvenir ve kefil olur. Genç ise ölümle karşı karşıya olduğunu bilmesine rağmen verdiği sözü tutarak geri döner. Çünkü insanların Müslümanların sözünde durmadığını düşünmesini istemez.

Bu kıssanın verdiği ders açıktır: Bir Müslüman, tanımadığı bir insana güvenerek kendi hayatını tehlikeye atarken diğeri de bu güveni boşa çıkarmamak için ölümle karşı karşıya kalmayı göze alır. Peki, bugün biz neden birbirimize güvenmekte zorlanıyoruz? Neden ticarette ve günlük ilişkilerimizde kardeşimizin hakkını koruyamıyoruz?

Bir zamanlar güven uğruna canını ortaya koyan insanların inancını temsil ettiğimizi söylüyorsak, bugün kendi davranışlarımızı sorgulamak zorunda değil miyiz?

Çocuklarımıza yalnızca dinimizi öğretmek yetmez, onu yaşayarak göstermeliyiz

Çocuklarımıza dinî bilgiler öğretmek elbette önemlidir. Ancak dürüstlüğü anlatırken kendimiz yalan söylüyor, kul hakkından söz ederken başkasının hakkını gözetmiyorsak söylediklerimizin etkisi ne kadar olur?

Çocuklar, nasihatlerden önce davranışlarımızı örnek alır. Babasının haksızlık karşısında sustuğunu, annesinin yanlış yapanı sırf yakını olduğu için savunduğunu veya aile büyüklerinin dürüst insanları yalnız bıraktığını gören bir çocuk, hangi değerleri öğrenebilir?

Aile büyüklerinin görevi yalnızca nasihat etmek değil, yanlışları düzeltmek ve gerektiğinde kararlı bir şekilde karşı çıkmaktır. Her yanlışı görmezden gelmek merhamet değildir. Bazen en büyük iyilik, insanı yaptığı yanlışla yüzleştirmektir.

Yeni nesillere bırakacağımız en değerli miras; dürüstlüğü, adaleti, merhameti ve güvenilir olmayı yaşayarak göstermektir. Toplum, güzel ahlakı benimseyen ve bunu hayatına yansıtan insanların çoğalmasıyla güçlenir.

Artık başkalarını suçlamadan önce kendimizi sorgulayalım!

Avrupa’da ayrımcılık, önyargı ve İslam karşıtlığı gibi sorunlar vardır ve bunlarla mücadele edilmelidir. Ancak kendi hatalarımızı görmeden yalnızca başkalarını suçlamak da doğru değildir.

İnsanlar bizimle iş yaparken kendilerini güvende hissediyor mu? Verdiğimiz sözleri tutuyor muyuz? Yakınımız haksızlık yaptığında adaletten yana durabiliyor muyuz? Yanlış yapan birini uyarmak yerine susmayı mı tercih ediyoruz?

Toplumsal yozlaşma bir günde ortaya çıkmaz. Yanlışlar tekrarlandıkça, dürüst insanlar sustukça ve aile büyükleri sorumluluklarını yerine getirmedikçe büyür. Sonunda doğruyu söyleyen suçlu, yanlışı yapan ise haklı gösterilir. İşte asıl tehlike budur.

Bir toplumda yanlış yapanlar çoğalıyor, onları uyaranlar azalıyor ve dürüst insanlar yalnız bırakılıyorsa orada yalnızca güven değil, ahlak da yara alıyor demektir.

Son söz: Avrupa’da daha fazla camiye olduğu kadar, güven veren Müslümanlara da ihtiyacımız var

Camilerimiz, dinî eğitimimiz ve ibadetlerimiz elbette önemlidir. Ancak bunların günlük hayatımızda güzel ahlaka dönüşmesi gerekir. İnsanlar bizden dürüstlük, adalet ve güven görmelidir.

İyi insanların kıymeti bilinmez, güvenilir insanlar yalnız bırakılır ve yanlış yapanlar sürekli korunursa toplumun düzelmesini bekleyemeyiz. Birbirimize sahip çıkalım; fakat bu, yanlışı körü körüne savunmak anlamına gelmesin. Haksız olan yakınımızsa onu da uyaralım. Çünkü gerçek kardeşlik, insanın hatasını örtmek değil, onu doğruya yönlendirmektir.

Avrupa’da 50 yılı aşkın süredir yaşıyoruz. Artık kendimize şu soruyu sormanın zamanı gelmedi mi?

İslam’ı anlattık mı, yoksa gerçekten yaşadık mı?

Çünkü mesele yalnızca Müslüman olmak değil; güvenilir, adaletli ve güzel ahlaklı bir Müslüman olabilmektir.